Zorgplicht: het nieuwe zuivere marktmodel bestaat juridisch al jaren
Op 24 maart 2011 organiseerde het UvA Amsterdam Centre for Insurance Studies (ACIS) een debatseminar over de knelpunten tussen het publiek- en privaatrecht bij thema's als de zorgplicht. De eerste kruimels die voor mij - op mijn weg door gebouw-M - op de grond vielen, vielen uit de hand van prof. dr. T.F.E. Tjong Tjin Tai, hoogleraar privaatrecht aan de Universiteit van Tilburg. Eric was in staat op een erudiete wijze het privaatrechtelijke kader voor één ieder begrijpelijk en aangenaam neer te zetten. Op zichzelf een prestatie die genoemd en geroemd mag worden.

Mijn kruimels
(vrij vertaald en niet gehinderd door enige juridische scholing)

Zorgplicht is niet nieuw maar van alle tijden. Het is alleen een 'open norm', waarbij de norm mede afhankelijk is van het tijdbeeld. Het voorbeeld van Eric over de relatie tussen ouder en kind was eenvoudig doch effectief. Een ouder heeft een zorgplicht jegens het kind. Binnen deze zorgplicht was ooit de corrigerende tik gepast, maar is nu uit den boze.

Zorgplicht is feitelijk een eventueel mondelinge of zelfs stilzwijgende opdrachtovereenkomst tussen twee partijen. Als de zorgontvanger niet tevreden is over de zorgverlening. kan hij naar de rechter stappen. Jurisprudentie en hetgeen maatschappelijk verantwoord en geaccepteerd is op dat moment, geeft invulling aan de open norm.

Algemeen publiek rechtelijke bepalingen (Wft) vooraf zijn alleen nodig om de tijd te overbruggen tot privaatrechtelijke regelgeving (BW) en individuele jurisprudentie (de Hoge Raad der Nederlanden) achteraf of omdat deze 'jurisprudentie' een (te) hoge (financiële) drempel kent. Binnen deze juridische context is het privaatrecht leidend en dient het publiek recht de tijdelijke tekortkoming op te vangen.

Het juridisch kader van de zorgplicht binnen het nieuwe zuivere marktmodel, de maatschappelijke wens van vandaag, is privaatrechtelijk in 1992 al gecreëerd. Als branche hebben wij daar echter niet of niet voldoende invulling aan gegeven en maatschappelijke ontwikkelingen genegeerd. Of, zoals de spreker namens het Ministerie van Financiën aangaf: 'Publiek rechtelijk ingrijpen is noodzakelijk geworden, omdat cultuurverandering in de branche uitblijft.'

Mijn kruimeldief roept dan 'Back to Basic'. Zorgplicht is de kern van klantgerichtheid. Geef om je klant en blijf aansluiten bij zijn zorggevoelens. Dan is het nieuwe zuivere marktmodel niet anders als 'die goede oude tijd'. Verlies je de klant uit het oog, dan zal de maatschappij op zeker moment ingrijpen. Bij iedere paradigmaverschuiving horen knelpunten tussen de oude en nieuwe wereld. Laten wij in de discussie niet de focus op de overgangsproblemen leggen.

Rotterdam, 26 maart 2011