In 2017 wordt het verbod op provisie geëvalueerd. De AFM heeft onderzoeksbureau Decisio toestemming gegeven om via haar nieuwsbrief en website adviseurs en bemiddelaars op te roepen deel te nemen aan een onderzoek over de markteffecten van het provisieverbod voor financiële dienstverlening. Bij deze evaluatie zal het de kunst zijn om emoties, belangen en feiten te scheiden. Schrijf een artikel over het verdienmodel van het intermediair en het gebruik van het woord provisie staat garant voor veel lezers en ongenuanceerde emotionele reactie. Waarbij vaak de inhoud niet tot onvoldoende opgenomen wordt, maar respondenten gelijk op de man spelen.

In 2017 wordt het verbod op provisie geëvalueerd. De AFM heeft onderzoeksbureau Decisio toestemming gegeven om via haar nieuwsbrief en website adviseurs en bemiddelaars op te roepen deel te nemen aan een onderzoek over de markteffecten van het provisieverbod voor financiële dienstverlening.
 
Bij deze evaluatie zal het de kunst zijn om emoties, belangen en feiten te scheiden. Schrijf een artikel over het verdienmodel van het intermediair en het gebruik van het woord provisie staat garant voor veel lezers en ongenuanceerde emotionele reactie. Waarbij vaak de inhoud niet tot onvoldoende opgenomen wordt, maar respondenten gelijk op de man spelen.
 
Veel reacties richten zich niet op de werkelijke motieven en actoren die waarschijnlijk aan het verbod ten grondslag hebben gelegen, maar op de ongewenste gevolgen voor de zwakke consument. Plat gezegd: we praten niet over de oorspronkelijke leitmotieven die betrekking hebben op de kwaliteit van advies, de excessieve beloning en sturing van de ‘adviseur’ (die na het verkopen van het voor hem lucratieve product verdween en de nazorg vergat) door de maatschappijen. Die doelstellingen zijn overduidelijk gerealiseerd. De branche is schoner, hoewel er nog steeds veel onzinnige (schade)verzekeringen of te dure dekkingen worden verkocht.
 
Nee, wij praten vooral over de belangrijke nadelen: is advies nog wel toegankelijk en betaalbaar voor iedereen? Een kleine greep uit de conclusies door ‘sleutelfiguren’ die op am:web werden gepubliceerd:

  • De invoering van het provisieverbod heeft er in een aantal segmenten toe geleid, dat er minder financiële producten worden afgesloten. Dit verhoogt het risico op onderverzekering of onverzekerbaarheid.
  • Consumenten stellen het vragen van advies uit of zien daar geheel van af.

  •  
    Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat over de rug van de kwetsbare klant een discussie gevoerd wordt die eigenlijk gaat over de eigen beloning. De beloning is gedaald en veel adviseur hebben moeite met het over de bühne brengen van hun toegevoegde waarde. Daarbij ligt de focus nog steeds veel te veel op de administratieve uitvoering als tussenschakel onder de noemer van bemiddeling. Hiervoor kan je toch echt geen uurtarief rekenen van veel meer dan enkele tientjes. Op zulke momenten is het wel fijn dat de beloning voor de eigen werkzaamheden verdisconteerd zit in de prijs van het product.
     
    De oplossing is niet verlangen naar het verleden. Is daar de consument het meest bij gebaat of de bemiddelaar? Als de toegankelijkheid van advies echt een issue is, dan moet gezocht worden naar andere bedieningsconcepten, een goedkoper uitvoering door modernisering van werkmethoden en realistischere tarieven die passen bij het soort werk. Bemiddeling en advies zijn twee verschillende activiteiten en binnen de verdigitaliseerde maatschappij kan je gewoon weg geen tarief hanteren dat is afgeleid van de oude (bovenmatige) provisieverdiensten.
     
    Daarnaast heeft de branche een gemeenschappelijke maatschappelijke verantwoordelijkheid om de toegankelijkheid van advies voor de zwakke consument echt te borgen. Dat kan bijvoorbeeld door de introductie van een model voor Pro Deo advies.
     
    Wie heeft er recht op hulp?
    Een groeiend en groot aantal mensen heeft behoefte aan advies, maar wie kunnen de daaraan verbonden financiële lasten niet (meer) dragen? Kennis, zelfwerkzaamheid of inkomen zijn onvoldoende.
     
    Gelijktijdig stijgt de noodzaak voor professionele begeleiding door veranderende arbeidsverhoudingen (niet vrijwillig gekozen ZZP-ers in de Bouw en Zorg zonder pensioen of voorziening bij ziekte of arbeidsongeschiktheid), de afbraak en/of individualisering van de sociale zekerheid of de ‘eigen verantwoordelijk’ van de ontslagen alleenstaande medewerker van een verzekeringsmaatschappij die de uitvaartverzekering van haar en haar kinderen maar zelf moet verzekeren.
     
    Binnen een model voor Pro Deo Financieel Advies wordt de toegankelijkheid en kwaliteit van advies geborgd:

  • door advies uit te laten voeren op persoonlijke titel door geselecteerde deskundige adviseurs; De aanstelling van adviseurs geschiedt op persoonlijke titel om de kwaliteit te waarborgen en niet afhankelijk te zijn van het beleid en de kwaliteit van een organisatie. Bijvoorbeeld gecertificeerde Financieel Planners of erkend Hypotheek Adviseurs;
  • door vooraf de tarieven voor uitvoering vast te leggen;
  • door de uitvoeringskosten te vergoeden.
  •  
    Consumenten komen in aanmerking voor vergoeding van de kosten indien het inkomen niet te hoog is. Je kan daarvoor prima aansluiting zoeken bij de regeling voor Huurtoeslag: het inkomen en het vermogen mag – afhankelijk van leeftijd en woonsituatie – niet te hoog zijn. De adviseur beoordeelt of klant voldoet aan criteria en voert het werk uit. Vervolgens declareert de adviseur (met bewijzen inzake inkomen en werkzaamheden) het vastgelegde tarief bij de uitvoeringsinstantie. De uitvoeringsinstantie kan de kwaliteit van advies bij de klant eventueel controleren aan de hand van een klanttevredenheidsonderzoek en uiteraard dient er een ‘klachtenprocedure’ gevolgd te kunnen worden.
     
    De uitvoeringsinstantie kent vaste fatsoenlijke tarieven voor full service: intake en feed back, inventariseren/ analyseren / beoordelen, vergelijken en adviseren, afsluiten / bemiddelen en nazorg. De vaste tarieven worden jaarlijks opnieuw vastgesteld. De noodzakelijke financiële middelen komen beschikbaar door donaties van aanbieders, brancheorganisatie, overheden en overige organisatie en instelling. Hoewel je natuurlijk ook nog kan denken aan een vorm van solidariteitsheffing.
     
    Profilering
    Dijsselbloem vindt dat er bij de evaluatie van het provisieverbod vooral aandacht moet worden besteed aan de vraag in hoeverre de gewenste cultuurverandering in de financiële dienstverlening heeft plaatsgevonden. In een interview in am:magazine richtte Dijsselbloem zich als volgt tot de branche: “Je kunt twee dingen doen. Of al je energie richten op de overheid met al zijn regels, kosten en toezicht. Of je zegt: we begrijpen nu waarom de overheid er zo bovenop zit en wij gaan onze energie richten op dat klantbelang en het terugwinnen van vertrouwen.
     
    Zou het binnen dat kader niet goed zijn als sleutelfiguren zich juist gezamenlijk concentreren op een oplossing om de toegankelijkheid van advies voor de zwakke consument echt te borgen in plaats van te blijven spiegelen aan een oud verdienmodel? Een model voor Pro Deo Financieel Advies is dan slechts een denkrichting die samen – of door één enkele marktpartij die zich als MVO organisatie wil profileren – opgepakt kan worden.

    Eerste publicatie door (am:web)

    Amsterdam, 1 augustus 2017

    Print Friendly, PDF & Email